रामले रावणलाई मारेर

रामले रावणलाई मारेर विजयध्वजा फैलाएपछि लक्ष्मणले रामलाई भने – ‘दाजु हामीले जितेपछि लंका पनि हाम्रै भयो । लंका पनि हाम्रो, अयोध्या पनि हाम्रो तर लंका सुनैसुनको छ । राम्रो भए पनि लंका जति सुन्दर अयोध्या छैन । लंकालाई नै राजधानी बनाऊँ र अयोध्यासम्मको सबै राजपाट यहीँबाट सञ्चालन गरुँ ।’ तन्नेरी मनका लक्ष्मण, सम्पत्ति, शासन, बैँश र युद्ध जितेको भर्भराउँदो उत्साह । उनीभित्र केही दम्भ, केही अहङ्कार, केही सौन्दर्यप्रेम र केही नयाँ कुरा खोज गर्ने उत्सुकता तर रामसंग बेग्लै गम्भीरता र सोच थियो, थियो र त राम राम भएका हुन् । उनको चेतना तह, प्राणीप्र्र्रेम वा पुराणहरुमा वर्णन गरिएजस्तो चामत्कारिक क्षमता । उनले बुझे लक्ष्मणको चाहना र अभिप्सा र लक्ष्मणको पुरै शरीर नियालेर रामले भने – ‘अपि स्वर्णमयी लंका न मे लक्ष्मण रोचते जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी ।’ अर्थात् लंका सुनै सुनको भए पनि मेरो रोजाइमा पर्दैन लक्ष्मण । जननी र जन्मभूमि स्वर्गभन्दा पनि ठूला हुन्छन् ।